Is Max Havelaar representatief voor de romantiek?
De romantiek vond zijn hoogtepunt in de periode van circa 1795 tot 1848. Het had een enorme invloed op de muziek, beeldende kunst en de literatuur. Aan het einde van de 17e eeuw kreeg het woord romantiek een negatieve betekenis. Het werd gezien als overbodige fantasie dat te ver ging. Aan het begin van de 18e eeuw werd dit echter veel meer geapprecieerd. Het boek Max Havelaar, waar we ons over gaan bekommeren vandaag, is geschreven rond 1860. Dit is na het hoogtepunt van de Romantiek, maar wordt volgens velen nog steeds gezien als een boek uit de Romantiek. Maar is dit boek ook echt kenmerkend voor de Romantiek, of worden er veel verbeeldingen gemaakt over de kenmerken die zich helemaal niet in het boek bevinden?
De Romantiek wordt gekenmerkt doordat het een reactie is op de stroming die eraan vooraf gaat, de Verlichting. Waar bij de verlichting juist het verstand centraal stond, is bij de Romantiek de emoties die de leidende rol spelen. Er is veel aandacht voor de natuur en de wetenschap wordt juist in deze periode als niet nuttig gezien.
Daarmee komen we op de eerste kenmerk: het gevoel. Het gevoel speelt in de Romantiek een erg belangrijke rol, wat we ook terug kunnen zien in het boek. In ‘Max Havelaar’ worden de gevoelens van de karakters zeer goed beschreven. Als er een bepaalde situatie wordt beschreven waarin een karakter zich bevindt, wordt er meestal een even lange tekst besteedt aan de beschrijving van de gevoelens die zich daarbij ter uiting brengen. Ook is Max Havelaar zelf een erg gevoelig mens: Hij veracht onrecht en geeft veel om de gevoelens van anderen.
Als tweede kenmerk heeft individualisme een erg sterke invloed op de Romantiek. Ook dit komt erg veel voor in het boek. Als dit nog niet duidelijk is door constante ‘strijd’ tussen de slaven en de burgerij (je krijgt van beide mee in het boek wat er gebeurd), dan is het wel door de karakters zelf. Als Max Havelaar naar Nederlands-Indië gaat, ziet hij dat er erg veel onrecht is. In de vorige paragraaf lazen we dat Havelaar dat verschrikkelijk vindt, en hij wilt dus ook niet met de massa meegaan. Hij geeft zijn eigen mening erg vaak over dit onderwerp, wat een kenmerk is voor het individualisme.
Als laatste hebben we het nog het kenmerk van de natuur. De natuur komt wel in het boek voor, maar wordt bijna niet beschreven. Meestal worden in de boeken uit de Romantiek de natuur verheerlijkt en tot in de kleinste details beschreven. Dit is echter niet zo in dit verhaal. Ja, er wordt verteld over hoe Nederlands-Indië eruit ziet, doordat de mensen ook wel beschreven worden. Maar nee, er wordt niets verheerlijkt. Ook komen er geen metafoors voor die met de natuur te maken hebben.
Er komen dus een aantal kenmerken voor die met de Romantieke te maken hebben, maar de meest kenmerkende, de natuur, valt de ontbreken bij dit boek. Toch zou ik dit boek nog rekenen tot de Romantiek. Wel twijfel ik erg, doordat ik bij verschillende vakken (Nederlands, Duits) te horen heb gekregen dat de natuur een erg belangrijk kenmerk is voor de Romantiek. Ook kreeg ik twijfels doordat het boek later is geschreven dan het hoogtepunt van de Romantiek. Toch behoort het volgens mij wel tot deze stroming, omdat de emoties erg goed beschreven worden en het individualisme sterk opkomt in dit verhaal. Het heeft voor en tegenpunten voor de stelling, maar voor mij is het toch wel echt een kenmerkend boek voor de periode.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten